Tag: Smurf inn

SmoeS voor de eeuwigheid! #archief

De jongerencultuur in de jaren 70, 80 en 90 in de vorige eeuw was een turbulente. Kraken, symfonische rock, disco, introductie soft drugs, de punkrage opgevolgd door new wave, maatschappij kritische informatie-avonden, opkomst Nederlandstalige muziek, vele nieuwe bandjes, breder politiek bewustzijn, de dance- en housemuziek, pillen, cocaïne en andere verstrooiing enz enz. Overal in Nederland schoten in de jaren 70 deze jongerencentra als paddenstoelen uit de grond in diverse steden en dorpen. Soms met beroepskrachten maar ook volledig gedraaid door vrijwilligers met een beroepskracht in een koepelorganisatie. Deels werden zij gesubsidieerd vanuit de gemeente waarin zij zich bevonden. De ene keer als vanuit linkse idealen de andere keer als plek voor vermaak en dansen op actuele muziek. Als het gaat om het in beeld/kaart brengen van de geschiedenis van dit soort jongerencentra ging het vaak fragmentarisch of helemaal niet. In Amsterdam-Sloten (Nieuw West) werd in 1974 Open jongerencentrum SmoeS opgericht met zo’n interessante turbulente geschiedenis. Deze roerige geschiedenis in het laatste kwart van de vorige eeuw is gedetailleerd vastgelegd door schrijver Kees Schelling in een boek over SmoeS. In de onderzoeksperiode voor dit SmoeSboek zijn veel bijdragen van ex-bezoekers en ex-medewerkers bijeengebracht. Van medewerkervergaderingen, opnames tot al het publiciteitsmateriaal en honderden foto’s van de pieken en de dalen. Ook veel verhalen en anekdotes van vrijwilligers onder andere “Herman Brood aan de afwas”!. Meer dan 300 bandjes traden er op en tientallen acts met bekende namen.

Nu, het complete archief van dit jongerencentrum SmoeS uit Amsterdam Nieuw West (1974-2000) wordt deze maand overgenomen door het Noord-Hollands archief in Haarlem. Onlangs is dit unieke archief overgedragen in de muggenstad. Het NH-archief is enthousiast omdat ze het verhaal van jongerencentrum SmoeS exemplarisch vinden voor de jongerencultuur in de jaren ‘70, 80 en ‘90. En ook staat het verhaal symbool voor al die jongerencentra in die tijd verspreid over de gehele land maar in het bijzonder de  provincie Noord Holland in die jaren. Enthousiast ook over de verscheidenheid van verslagen van de Ko-groep (zeg maar het dagelijks bestuur), algemene ledenvergaderingen tot barroosters en van affiches tot al die maandbulletins van het jongerencentrum. Uniek ook omdat er voor het eerst een compleet archief van een dergelijk jongerencentrum opdook. De schrijver van het SmoeSboek, Kees Schelling, heeft een schenkingsovereenkomst getekend waarmee hij formeel afstand van het verzamelde archief doet. Het Noord Hollands archief gaat het SmoeSarchief ook digitaal ontsluiten zodat mensen het verder online kunnen raadplegen. Heel mooi dus. Naast het SmoeSboek van Kees Schelling (nog steeds verkrijgbaar) is er voor de echte SmoeSisten en alle leden van de meer dan 300 bandjes/acts die er  hebben gespreeld/opgetreden de website smoes50.nl  waar je veel materiaal kunt terugvinden waaronder het optreden van Sjef van Oekel. Er is geen ontkomen meer aan, jongerencentrum SmoeS is behouden voor de eeuwigheid.

Juli 2026

Edward Neering

Overhandiging SmoeSachief in juli 2026 aan Noord-Hollands archief

Drugsmonologen /Jongerencentra

jaren 70 / 80

Afgelopen woensdag 22 oktober vond in de Vorstin (voorheen Tagrijn) te Hilversum een slotbijeenkomst plaats over drugsgebruik in jongerencentra in de jaren 70, 80 en 90, het symposium Drugsmonologen. In dit laatste kwart van de vorige eeuw verrezen de Open jongerencentra als paddestoelen uit de grond al dan niet gesubsidieerd door een gemeente. Drank vloeide er volop maar ook het gebruik van soft dugs nam een enorme vlucht en in de kielzog daarvan kwam ook het harddugsgebruik (o.a. Speed, Opium, Cocaïne en Heroïne) opzetten in sommige centra. Eind jaren 80 en 90 kwamen andere middelen als Crack, Coke Base XTC- en andere pillen de centra binnen. Het hoorde bij het uitgebreide experimenteer reportoire van jongeren. Deze jongerencentra in Nederland hebben dus een belangrijke rol gespeeld bij de normalisering van middelen door de jaren heen.

Kees Schelling was uitgenodigd in verband met zijn prachtig gedetailleerde boek over Open Jongerencentrum SmoeS in Amsterdam Sloten in de jaren 70,80 en 90. Ik was met hem mee. In SmoeS vloeide de alcohol volop en was er softdruggebruik, later mochten er alleen buiten joints worden gerookt. Verder veel herkenning met problemen (intimidatie en vechtpartijen) tussen bierdrinkers/Disco gangers en de rokers (de stuffies) uit de jongerencentra. In SmoeS kwamen zowel jongeren uit Amsterdam Nieuw West als uit Badhoevedorp.

Nikki de La Rie gaf een interessante lezing over de geschiedenis van middelengebruik door de jaren heen van jongerencentra in Nederland en specifiek in Utrecht in het kader van haar promotie-onderzoek. Jongerencentra zoals de Kargadoor, Kasieno en ’t Spinnehok waar later het bekendere poppodiun Tivoli voor in de plaats kwam. Ook de geleerde lessen n.a.v. deze bijzondere historie kwam aan bod.

Schrijver Kees Schelling (uiterst rechts) tijdens het panelgesprek

Veteranen van de jongerencentra jaren 70/80

Diie rode draad kwam ook weer terug in een panelgespek met vier veteranen die, al dan niet als beroepskracht, werkzaam waren geweest in zulke jeugdcentra: Kees Schelling van SmoeS, Ernst Mulder van De Boerderij in Zoetermeer, en Hellian van Beekum en Herbert Boerendonk van De Tagrijn in Hilversum, Hun verhalen lieten veel variatie tussen de centra zien: in hun omgang met softdrugs en harddrugs, met bezoekers en de gemeente, met gebruikers en dealers. Of er met het verdwijnen van de meeste centra veel verloren was gegaan waar we vandaag de dag nog wat aan zouden hebben? Plekken waar jongeren zichzelf kunnen ontwikkelen en experimenteren, en waar ook ruimte is om goede kennis op te doen over middelen, of je die nou ooit gaat gebruiken of juist niet – die gunden ze de jongeren van vandaag ook. Muziek, theater, film, een kritische blik, drank en drugs brachten deze jongeren bij elkaar in de tijd dat sociale media niet bestonden. Aansluitend aan het panel werd een beleidsadvies aan twee ministeries overhandigd op grond van dit historische onderzoek.

Ellen ten Damme

Ellen ten Damme sloot de hele sessie muzikaal af.

Ellen ten Damme